Powłoka, która dobrze wygląda na płaskiej płytce, może popękać przy pierwszym gięciu blachy albo uderzeniu podczas montażu. Dlatego przy blachach powlekanych, elementach malowanych proszkowo i profilach sprawdza się nie tylko przyczepność, ale też elastyczność i odporność powłoki na uderzenie. Opisujemy cztery najczęściej stosowane badania i to, co mówią ich wyniki.
Pęknięcie powłoki to otwarta droga dla wilgoci i korozji. Elastyczność ma szczególne znaczenie, gdy:
- element jest malowany przed gięciem lub tłoczeniem, np. blachy w coil coatingu,
- konstrukcja pracuje pod obciążeniem i lekko się odkształca,
- wyrób narażony jest na uderzenia w transporcie, montażu lub użytkowaniu,
- trzeba porównać farby lub sprawdzić, czy powłoka proszkowa została dobrze utwardzona.
Próba zginania na trzpieniu walcowym – PN-EN ISO 1519
Pomalowaną płytkę zgina się wokół trzpienia o określonej średnicy, a potem ogląda powłokę w miejscu gięcia. Im mniejsza średnica trzpienia, tym ostrzejsze gięcie i większe wymagania wobec powłoki.
- Badanie można wykonać na jednym trzpieniu jako test „spełnia / nie spełnia”.
- Można też zginać na coraz mniejszych trzpieniach, aż powłoka pęknie lub się odspoi.
- Norma przewiduje dwa typy urządzeń: dla płytek do 0,3 mm i do 1,0 mm grubości.
Wynik to średnica pierwszego trzpienia, na którym powłoka pękła lub odspoiła się od podłoża, albo informacja, że przeszła test na wymaganym trzpieniu.
Próba zginania na trzpieniu stożkowym – PN-EN ISO 6860
To odmiana próby zginania, w której trzpień ma kształt stożka. Jedno gięcie daje na płytce cały zakres promieni – od ostrego do łagodnego. Od razu widać, od którego miejsca powłoka zaczyna pękać. Metoda dobrze sprawdza się przy szybkim porównywaniu kilku powłok.
Próba tłoczności – PN-EN ISO 1520
W tej metodzie płytkę mocuje się w uchwycie, a od strony niepomalowanej wciska się półkulisty wgłębnik o średnicy 20 mm. Powstaje wypukłość, a powłoka na jej zewnętrznej stronie stopniowo się rozciąga.
- W wariancie „spełnia / nie spełnia” tłoczy się do zadanej głębokości i sprawdza, czy powłoka jest cała.
- W wariancie stopniowym zwiększa się głębokość, aż powłoka pęknie lub odspoi się.
Wynik podaje się jako głębokość wgniecenia w milimetrach, z dokładnością do 0,1 mm. Im większa, tym bardziej elastyczna powłoka.
Odporność na uderzenie – PN-EN ISO 6272
Na pomalowaną płytkę spuszcza się z określonej wysokości ciężarek, który uderza we wgłębnik o półkulistej końcówce. Wysokość lub masę zwiększa się, aż powłoka zacznie pękać. Pęknięcia ogląda się pod lupą.
| Norma | Wgłębnik | Ciężarek |
|---|---|---|
| PN-EN ISO 6272-1 – duża powierzchnia uderzenia | kulisty, średnica 20 mm | 1000 g lub 2000 g |
| PN-EN ISO 6272-2 – mała powierzchnia uderzenia | półkulisty, średnica 12,7 mm lub 15,9 mm | 1000 g lub 2000 g |
Wynik to wysokość spadku (i masa ciężarka), przy której powłoka jeszcze nie pęka, albo informacja „spełnia / nie spełnia” dla zadanych warunków. Wynik zależy od podłoża i jego grubości, dlatego porównywać można tylko próbki przygotowane w ten sam sposób.
Które badanie wybrać?
| Sytuacja | Badanie |
|---|---|
| Blacha malowana przed gięciem | Zginanie na trzpieniu, PN-EN ISO 1519 lub 6860 |
| Elementy tłoczone, profilowane | Tłoczność, PN-EN ISO 1520 |
| Ryzyko uderzeń w montażu lub użytkowaniu | Spadający ciężar, PN-EN ISO 6272-1 lub 6272-2 |
| Kontrola utwardzenia powłoki proszkowej | Zwykle zestaw: uderzenie, tłoczność i zginanie |
Wymagania najczęściej podaje karta techniczna farby albo norma wyrobu. Często określają one konkretną średnicę trzpienia, głębokość tłoczenia lub energię uderzenia, którą powłoka musi wytrzymać.
Badania mechaniczne w Laboratorium Anticorr
Wszystkie opisane próby wykonujemy w ramach badań odporności mechanicznej powłok. Łączymy je z innymi testami, np. badaniem przyczepności pull-off, pomiarem twardości czy odporności na ścieranie. Przed badaniem mierzymy grubość powłoki, bo ma ona duży wpływ na wynik. Opisujemy to w artykule Jak mierzyć grubość powłok ochronnych zgodnie z ISO 2808.
Najczęstsze pytania
Czy badania elastyczności można wykonać na gotowym elemencie?
Zwykle nie. Te próby wymagają płaskich płytek o określonej grubości, malowanych tym samym systemem i w tym samym procesie co wyrób. Najlepiej przygotować je razem z produkcją.
Dlaczego powłoka proszkowa pęka przy uderzeniu?
Częstą przyczyną jest niedotwardzenie lub przegrzanie w piecu, zbyt gruba warstwa albo słabe przygotowanie podłoża. Badania mechaniczne pomagają szybko wychwycić takie problemy.
Czy wyniki z różnych podłoży są porównywalne?
Nie. Rodzaj i grubość blachy mają duży wpływ na wynik. Porównywać należy próbki na tym samym podłożu.
Zleć badanie elastyczności i odporności na uderzenie
Chcesz sprawdzić, jak powłoka zniesie gięcie, tłoczenie lub uderzenie? Wypełnij formularz zlecenia albo skontaktuj się z nami: tel. +48 58 342 24 15, laboratorium@anticorr.pl.